moon consultancy: hechting en trauma in relatie's

Trauma en hechting in relatie's

Wat is complex trauma?

Complex trauma of: complexe PTSS genoemd, ontstaat meestal door langdurige blootstelling aan psychische, emotionele of lichamelijke mishandeling zonder dat er een ontkomen aan is. Complex trauma is een diepgeworteld probleem. De symptomen die iemand met complex trauma, ook wel trauma-overlever genoemd, vertoont zijn onder andere:

  • Een diepgaande angst om mensen te vertrouwen;
  • Veel moeite met het reguleren van emoties;
  • Emotie's van eenzaamheid;
  • Emotionele en lichamelijke herbelevingen;
  • Extreme alert- en waakzaamheid;
  • Weinig hoop en vertrouwen voelen;
  • Gevoelens van machteloosheid en hulpeloosheid;
  • Doorlopend op zoek zijn naar een redder;
  • Dissociëren;
  • Chronische gevoelens van intens verdriet, somberheid en depressie;
  • Chronische spierspanning en vage lichamelijke klachten
  • Gevoelens van falen en schaamte.


Partnerrelatie en complex trauma

Ieder mens heeft een oerbehoefte aan verbinding met dierbare medemensen. Verbinding met vrienden, familie en een partner. Met name de band met een partner kan fungeren als een veilige basis, een diepe verbinding en onvoorwaardelijke liefde. Meestal is de band die iemand heeft met een partner de meest intieme band in iemands leven.


Wanneer één van beide partners te maken heeft met complex trauma, kan dit voor een extra uitdaging zorgen binnen de relatie. Doordat de trauma-overlever een onveilige hechtingsbasis heeft met zijn basis verzorgers, de ouders, zullen er zowel bindings- als verlatingsangst opspelen wanneer er een verbinding dreigt te ontstaan tussen de trauma-overlever en zijn/haar partner. Dit komt omdat de hechtingsband tussen partners bijna net zo intiem is als de hechtingsband van een opgroeiend kind met zijn of haar ouders. Hechten betekent in deze context per definitie onveiligheid in het brein van de trauma-overlever.


In een partnerrelatie deel je met elkaar je persoonlijke levenservaringen, de goede en de minder goede. In een partnerrelatie met een trauma-overlever kan het voor de beide partners voelen alsof er meer minder goede ervaringen worden gedeeld dan goede. Als partner van een trauma-overlever kun je je erg machteloos voelen wanneer de trauma-overlever flink lijdt onder de symptomen van complex trauma. Je kunt als partner het gevoel hebben dat je partner zich van je wegtrekt en de verbinding verbreekt en daardoor dieper in het trauma wegzakt. Wanneer je als partner probeert de verbinding te herstellen en de trauma-overlever  op een extreem emotionele manier reageert of uitermate kritisch wordt op zichzelf en de relatie, kan de wanhoop toeslaan. 


Waar een trauma-overlever bij gebaat is

Mensen die te lijden hebben van complex trauma hebben enorm veel behoefte aan veiligheid. Juist en met name in relatie tot de partner. Als partner kun je een veilige basis voor jou en je partner ontwikkelen door je bewust te zijn van veilige relationele kenmerken waar de trauma-overlever bij gebaat is. 

Dit zijn dan bijvoorbeeld:

  • Voorspelbaar zijn;
  • Ruimte geven;
  • Het juiste perspectief bieden;
  • Wederkerigheid mogelijk maken;
  • Niet oordelen, niet invullen;
  • Steun en begrip bieden;
  • Eigen baas zijn, ruimte voor individualisme geven.


Voorspelbaarheid

Door het creëren van een duidelijke en vooral voorspelbare relatie door middel van voorspelbare gedragingen, een vaste structuur, duidelijkheid en stabiliteit krijgt de trauma-overlever  een gevoel van veiligheid, structuur en stabiliteit. Wanneer dit aanwezig is, zal de trauma-overlever zich vanuit een veilige basis kunnen ontwikkelen en ontplooien en zal hij/zij geneigd zijn zichzelf steeds meer open te stellen en meer van zichzelf kunnen laten zien binnen de relatie. Dit heeft een positief effect op beide partners en op de relatie. Wanneer er geen voorspelbaarheid is, is er een vergrote kans op herbelevingen bij de trauma-overlever door het ervaren van een gebrek aan veiligheid.


Ruimte

Een trauma-overlever heeft meer tijd en ruimte nodig om emoties te verwerken en te reguleren om zaken in het juiste perspectief te kunnen plaatsen. Dit kan tot uiting komen in meer afstand en meer tijd voor zichzelf nodig hebben. Het is belangrijk om als partner van een trauma-overlever je partner daar de tijd en ruimte voor te geven en te gunnen. Wanneer er namelijk geen ruimte voor is, is er een grote kans dat de trauma-overlever terecht komt in emotionele of fysieke herbelevingen, met alle gevolgen van dien.


Het juiste perspectief

Wees je als partner van een trauma-overlever bewust van het moment dat het verleden, in de vorm van trauma, het overneemt van het heden. Wanneer er veel speelt of veel te verwerken is voor een trauma-overlever, kunnen emotionele of fysieke herbelevingen het overnemen. De trauma-overlever kan dan vanuit deze emotionele of fysieke herbelevingen gaan reageren op situaties in het heden. Probeer als partner op deze momenten niet vanuit je eigen emoties te reageren, maar blijf zien wat het is: trauma. Je kunt je partner steunen door hem/haar in het heden te krijgen door bijvoorbeeld te zeggen dat hij/zij veilig is, dat de situatie nu anders is dan toen en dat je er voor hem/haar bent. Daarnaast kan de trauma-overlever enorm gebaat zijn bij een fysieke knuffel, omdat een knuffel de trauma-overlever  veiligheid biedt in het moment.


Wederkerigheid

Een trauma-overlever is net als iedereen gebaat bij wederkerigheid in een partnerrelatie. Dit betekent dat je als partners in een relatie elkaar geeft wat je zelf ook wenst te ontvangen. Hierbij kun je denken aan: een luisterend oor, empathie en empowerment in de vorm van elkaar ondersteunen en opbouwen.


Niet oordelen en invullen

Als partner van een trauma-overlever  is het makkelijk om met een oordeel naar het trauma-gerelateerde gedrag te kijken. Je kunt bijvoorbeeld denken dat de ander overgevoelig reageert, te zwaar aan dingen tilt of ingewikkeld in elkaar zit. Bedenk op die momenten dat de trauma-overlever hier zelf niet voor gekozen heeft en dat het al zwaar genoeg is om trauma-overlever te zijn. Wanneer er over trauma-gerelateerd gedrag wordt geoordeeld richting de trauma-overlever , ondersteun je je partner niet, maar bereik je het tegendeel: je breekt een stukje zelfvertrouwen af. Hierbij moet wel gezegd worden dat het voor een wederkerige relatie ook zeker belangrijk is dat de trauma-overlever zelf inzicht heeft in zijn/haar trauma en zijn/haar traumagerelateerde gedrag. Zelfreflectie is voor beide partners dan ook een belangrijk onderdeel in de partnerrelatie.


Steun en begrip

Een trauma-overlever is net als ieder mens gebaat bij steun in de opbouwende zin. Goede steun leidt tot gevoelens van veiligheid. Steun kun je als partner bieden door aardig, liefdevol en empathisch te zijn. Maar ook het aangeven van je eigen grenzen valt onder steun. Dit schept duidelijkheid en ook veiligheid voor beide partners in de relatie.


Eigen baas

Trauma-overlever worden vaak enorm getriggerd wanneer ze geen eigen regie, keuze of controle hebben in een situatie, of wanneer ze een keuze wordt opgelegd. Een trauma-overlever heeft in het verleden trauma doorgemaakt waarin er geen andere keuze was dan het trauma te ondergaan. Een trauma-overlever heeft daardoor meer behoefte aan het maken van eigen keuzes, eigen beslissingen en controle in situaties. Het doet een trauma-overlever  goed wanneer hij/zij bij beslissingen wordt betrokken en zelf keuzes mag maken over zaken die hem/haar aangaan. Als partner is het belangrijk dat je de trauma-overlever  betrekt bij beslissingen en keuzes die jullie samen aangaan.


Ondersteuning in de praktijk

Er zijn een aantal goede ondersteunende gedragingen die je als partner van een trauma-overlever kunt doen:

  • Durf te geloven wat je partner heeft doorgemaakt;
  • Probeer je partner niet te 'genezen' of te helen;
  • Communiceer met je partner, praat en vraag;
  • Vertrouw op je partner en toon dit in woord en gebaar;
  • Zorg voor goede ondersteuning, praktisch en concreet;
  • Wees betrokken bij de behandeling van je partner, participeer;
  • Zie de mooie eigenschappen van je partner naast complex trauma en benoem dit;
  • Zorg voor jezelf met tijd en aandacht.


Geloof wat je partner heeft doorgemaakt

Het kan voor de partner van een trauma-overlever ingewikkeld zijn om te geloven wat de trauma-overlever heeft doorgemaakt en wat de effecten daarvan waren op zijn/haar leven. Dit komt omdat het doorleefde trauma ook van invloed is op het mensbeeld van zowel de partner als de trauma-overlever. Het is voor de partner dan verleidelijk om de trauma's te minimaliseren, te rationaliseren of minder erg te maken dan ze waren. Vaak is het voor de partner lastig te begrijpen dat mensen elkaar kunnen traumatiseren wanneer dit in zijn/haar eigen leven niet gebeurd is. Echter is het voor een trauma-overlever van groot belang dat de doorleefde trauma's en de effecten ervan op zijn/haarhaar leven serieus worden genomen en worden geloofd. Vaak heeft een trauma-overlever een verleden waarin de door hem/haar ervaren trauma's zijn ontkend, miskend en was dat op zichzelf al een (her)traumatiserende ervaring.


Door je partner te geloven, kun je hem/haar een enorme boost geven aan (zelf)vertrouwen, met als gevolg dat angsten verminderen.


Probeer je partner niet te helen of te genezen

Doordat de effecten van trauma uit een onveilige jeugd zo heftig kunnen zijn voor beide partners, kun je als partner van een trauma-overlever de neiging hebben je partner te willen helen door de pijn weg te nemen. Mede omdat het voor jou als partner en voor de relatie fijn zou zijn. Voor de trauma-overlever kan dit het gevoel geven dat de gevoelens er niet mogen zijn.

In plaats van je partner te willen redden, kun je haar helpen door zijn/haar gevoelens te valideren en dingen te zeggen als:

  • "Wat moet dat zwaar voor je zijn geweest."
  • "Wat naar dat je dit hebt moeten doormaken."
  • "Ik merk dat je het nu erg zwaar hebt."

Daarnaast is het belangrijk er te zijn. In feiten hoef je als partner niet meer te doen dan er te zijn in de weg naar herstel van de trauma-overlever.


Communiceer met je partner

Communiceren is in iedere relatie van groot belang. Maar kan lastig zijn in relatie met een trauma-overlever. Door trauma kan het voor de trauma-overlever moeilijk zijn om helder te blijven denken, helder te blijven voelen en zich naar de huidige omstandigheden te gedragen, mede doordat de trauma-overlever vaak geleerd heeft dat zijn/haar gevoelens er niet toe doen. Schaamte en angst spelen hierbij een grote rol, evenals de diepte van het trauma.

Voor de trauma-overlever is het van essentieel belang en enorm bekrachtigend dat hij/zij kan praten over de trauma's en de gevolgen ervan. Maar ook over dagelijkse belevenissen en ervaringen. De trauma-overlever kan dan gedachten en gevoelens processen en gespiegeld zien door de partner. Door herhaaldelijk te kunnen vertellen over steeds dezelfde ervaringen en effecten kan een trauma-overlever  langzaam maar zeker meer vertrouwen krijgen en de schaamte inzake het trauma overwinnen. Het is belangrijk om de behoeftes, triggers en grenzen van de trauma-overlever duidelijk te hebben en om samen te bespreken wat er nodig is wanneer de trauma-overlever een herbeleving ervaart.

Voor de partner is het ook van uitermate belang om te kunnen communiceren over de eigen ervaringen, de eigen gevoelens, de eigen grenzen en de eigen behoeftes binnen en buiten de relatie. Door hier als partner open over te zijn, kan de trauma-overlever meer begrip en inzicht krijgen en minder snel zaken interpreteren als afwijzing.

Wanneer communicatie moeilijk is, kun je als partner of als stel ook de hulp inschakelen van een professional.


Vertrouw op je partner

Voor een trauma-overlever is het van groot belang dat haar partner op haar en haar capaciteiten om te leren omgaan met trauma vertrouwt. Het kan een trauma-overlever  juist dat extra steuntje in de rug geven om door te zetten, wanneer hij/zij zelf even geen vertrouwen heeft. Dit kun je als partner bereiken door dingen te zeggen als:

  • "Je bent sterk!"
  • "Je kunt dit aan!"
  • "Je bent op de goede weg!"


Zorg voor goede ondersteuning

Wanneer je een relatie hebt met een trauma-overlever is goede ondersteuning voor zowel de trauma-overlever als jezelf als partner belangrijk. Voor de partner is het belangrijk dat hij/zij ook zijn/haar verhaal kwijt kan en steun kan vinden in zijn/haar omgeving. Dit kan bij familie, vrienden, maar ook door professionele hulp in te schakelen. Het voordeel van professionele hulp is dat er vaak vanuit een objectiever standpunt naar de omstandigheden gekeken kan worden.


Wees betrokken bij de behandeling van je partner

Een goed hulpmiddel voor de trauma-overlever kan Eye Movement Desensitisation and Reprocessing (EMDR) therapie zijn. EMDR kan trauma-herinneringen en stimuli verzachten en de impact van heftige emoties doen afnemen. Hierdoor is het trauma minder van invloed op de psyche en gedragingen van de trauma-overlever. Wanneer je als partner van een trauma-overlever betrokken bent bij de therapie van je partner, kan dat van enorme waarde zijn voor de trauma-overlever en voor de relatie. Daarbij krijg je als partner inzicht in het proces waarin de trauma-overlever zich bevindt, waardoor je meer begrip, compassie en ondersteuning kunt bieden.


Zie de mooie eigenschappen van je partner naast complex trauma

Erg belangrijk is om je partner naast trauma-overlever ook te blijven zien als een waardevol persoon met al zijn/haar talenten, kwaliteiten, capaciteiten en mooie eigenschappen. 


Zorg voor jezelf

Net zoals er in het vliegtuig wordt gezegd: help eerst jezelf, dan pas je medemens. In elke relatie is het belangrijk om ook naar je eigen behoeftes, grenzen en wensen te luisteren en daarin te voorzien. Wanneer je goed voor jezelf, jouw grenzen, jouw behoeftes en jouw wensen zorgt, kun je ook goed voor je medemens zorgen. Dit geldt ook in relatie tot een partner met complex trauma. Wat echter een belangrijke kanttekening is in deze, is dat je als partner van een trauma-overlever wel goed en duidelijk hierover communiceert met je partner.


Reactie plaatsen
Wij gebruiken koekjes...!
arrow_drop_up arrow_drop_down